Kırma (Odaklanma) Kusurları ve Tedavi Yöntemleri
Göz, temel olarak fotoğraf makinesine benzeyen bir organdır. Dış ortamdan gelen ışınlar gözün kornea( en dışta bulunan saydam tabaka) , lens gibi kırıcı yüzeylerinden geçerek ağ tabakadaki keskin görmeden sorumlu makula(sarı nokta) bölgesinde odaklanırlar. Işınların farlı bir yerde odaklanmasına kırma kusuru adı verilir. Kırma kusurları miyopi, hipermetropi ve astigmatizma olarak 3 farklı grupta incelenebilirler.
Bunların dışında 40 yaşın üzerinde göz merceğinin yakını odaklama özelliğinin azalmasından kaynaklanan yakın görme azalmasına presbiyopi adı verilir. Bu durum bir göz hastalığı olmayıp, yaşlanma sürecinin doğal bir parçasıdır.
MİYOPİ: Uzağı net görememe olarak tanımlanan miyopi, göze gelen ışınların ağ tabakanın önünde odaklanmasının sonucudur.En sık gözün ön-arka ekseninin normalden uzun olmasına bağlı gelişir. Yapısal bir özelliktir ve genetik geçişi sıktır. Genelde okul çağında başlar ve büyüme süreci devam ettikçe artış gösterir. İleri yaşlarda katarakt gelişimi de lensin kırıcılığını değiştirerek miyopi oluşturabilir.
HİPERMETROPİ: Genel olarak yakını iyi görememedir. Göze gelen ışınların ağ tabakanın arkasında odaklanması sonucu meydana gelir. Miyopinin tam tersi burada göz yapısı normale göre daha ufaktır. Yapısal ve kalıtsal özellikler hipermetropun en sık sebebidir. Tedavi edilmeyen hipermetropi çocuklarda göz tembelliği riskini arttırır. Bu nedenle okul çağı öncesi tüm çocukların göz muayenesi olması gereklidir.
ASTİGMATİZMA: Korneanın ışığı kırma gücünün değişik meridyenlerde farklı olmasından kaynaklanır. Astigmatizma her mesafede bulanık görme yapan bir göz rahatsızlığıdır. Yapısal olabileceği gibi kornea tabasında değişime yol açabilen dejeneretif hastalıklar, enfeksiyonlar ve travmalar sonucuda oluşabilmektedir.
PRESBİYOPİ: 40 yasin üzerinde görülen yakini görememe sorunudur. Gözlerimizin içindeki mercek sekil degistirebilen bir yapiya sahiptir. Bu özel yetenek sayesinde göz içi merceği cisimler yakına geldiginde, sişerek kırıcılığını arttırır ve yakındaki objeleri net olarak görebiliriz 40 yasindan sonra göz ,buyeteneginiyavasyavas kaybetmeye başlar ve presbiyopi adı verilen yakın görme güçlüğü başlar.
Presbiyopi Neden Olusur?
Presbiyopi aynı saçın beyazlaması gibi doğal bir yaşlılık sürecidir. Aslında lensimizde şekil değişimine yol açan kaslar her yaşta çalışmaya devam eder ancak lensteki su içeriğinin azalması başka bir ifade ile lensin daha sert bir hale gelmesi sonucu kaslar çalışsada odaklama işlevi tam olarak gerçekleşmez. Bunun sonucunda da yakın görmemiz bozulur.
EXCIMER LAZER
Kırma kusurları günümüzün teknolojisi ile artık kalıcı olarak tedavi edilebilmektedir. Tüm dünyada 30 yılı aşkın süredir güvenle uygulanan ve milyonlarca insanın gözlük ya da kontakt lens bağımlılığını ortadan kaldıran bu tedavi Excimer lazer adı verilen bir cihazla gerçekleştirilmektedir. Excimerlazer , Ar F gazı kullanarak 193 nm dalga boyunda ultraviole ışık üreten bir cihazdır. Burada oluşan lazer ışını hedeflenen dokuyu istenilen kalınlık ve genişlikte ortadan kaldırır böylece gözün en dışında bulunan kornea tabakasında kalıcı bir değişim meydana gelerek miyop, hipermetrop ya da astigmatın tedavisi gerçekleşmiş olur. Femtolasik bu amaçla en sık kullanılan yöntemlerdir.
LASIK
Odaklanma kusurlarının tedavisinde en sık kullanılan yöntemdir. 18 yaşını dolduran ve son 1 yılda gözlük numarasında değişim olmayan hastalar bu tedaviye adaydır. Lasik uygulanabilmesi için gözlük numarasının ve gözün yapısının uygun olması gerekmektedir. Bu amaçla tüm aday hastalara ayrıntılı bir göz muayenesinin yanı sıra kornea tabakasının özelliklerini gösteren bir dizi tetkik uygulanır.LASIK ile 12,0 dereceye kadar miyopi 6 dereceye kadar hipermetrop ve astigmat tedavi edilebilmektedir. Lasik öncesinde kontakt lens kullanımına ara verilmesi önemlidir. Yumuşak lens kullanan hastaların en az bir, sert lens kullananların en az üç hafta lens kullanmamaları gerekir
Kimlere lasik uygulanmaz:
- - Kornea kalınlığı belli bir limitin altında olanlar
- - Şiddetli göz kuruluğu olanlar
- - Diabet hastaları ve romatizmal hastalığı olanlar
- - Hamile ve süt veren bayanlar
- - Gözünde katarakt, glokom, enfeksiyon gibi rahatsızlıkları olanlar
Uygulama
LASIK yönteminde öncelikle gözün en dışında bulunan kornea tabakası 1-2 damla anestezik damla ile uyuşturulur. Böylece hasta müdahale boyunca herhangi bir ağrı hissetmez.
İstemsiz kapak hareketlerini önlemek için spekulum adındaki bir alet kapaklara yerleştirilir. Daha sonra vakum halkası ile gözde düzgün bir yüzey sağlanarak mikrokeratom adlı alet aracılığı ile kornea tabakasında yaklaşık 0.12 mm’lik bir kesi yapılır. Oluşan fleb (kapak) kaldırılarak altta kalan kornea dokusuna Excimer lazer işlemi uygulanır. Son olarak fleb aynı bölgeye yerleştirilerek operasyon sonlandırılır.Tüm bu işlemler iki göz için ortalama 5 dakikada gerçekleştirilmekte ve bu süreçte ağrı hissedilmemektedir.
LASIK sonrasında gözler kapatılmaz, aynı gün mümkün olduğu kadar gözlerin dinlendirilmesi önerilir. Ortalama 1hafta süresince göz damlaları kullanılır. Bu süre boyunca denize yada havuza girilmesi, göz makyajı yapılması ve gözlerin şiddetli şekilde ovulması tavsiye edilmez.
LASIK tedavisinin avantajları:
LASİK tedavisinin en önemli avantajı hastaya sağladığı konfordur. Göz yapısı uygun olan hastalarda LASIK yöntemi, yüksek gözlük derecelerini bile etkili bir şekilde düzeltebilir. İyileşme son derece hızlı gerçekleşir ve tedaviden sonra saatler içerisinde hasta kaliteli bir görüşe sahip olabilir. Ağrı, sulanma ve batma problemleri en geç 12 saat içerisinde geçer ve tedaviden sonra 1 haftalık ilaç kullanımı yeterli olur.
Komplikasyonlar:
LASIK tedavisi gözün en dış tabakasında gerçekleşen bir tedavidir. Dolayısıyla göz içindeki yapılara zarar vermesi söz konusu değildir. Bunun yanında çok ender olarak korneadan fleb kaldırılması aşamasında bazı sorunlar yaşanabileceği gibi, tedavi sonrasında da enfeksiyon,enflamasyon alerji ve derecenin yetersiz düzeltilmesi gibi problemler görülebilir. Bu problemler LASIK tedavisini uygulayan hekimin tecrübesi ve kullanılan lazer cihazının kalitesi ile en düşük seviyeye indirilebilir. Lasik yaptırmadan önce Excimer lazer cihazının kalitesi özellikle FDA onayı mutlaka sorgulanmalıdır.
Hastanemizde kullanılmakta olan Alcon ALLEGRETTO WAVELIGHT EX 500 500 Hz hızında olup dünyadaki en hızlı laser sistemlerinden biridir. 1 dioptri göz kusurunu 1.5sn’nin altında bir sürede tedavi edebilir.1050 Hz hızındaki eyetracker( göz takip sistemi) sistemi sayesinde laser tedavisi son derece güvenli bir şekilde gerçekleşir.
FEMTOLASİK
LASIK tedavisinde en önemli aşama korneanın üst kısmından fleb adı verilen bir kapakçık oluşturulmasıdır. Fleb oluşturulması için son yıllarda femtosaniyelaser teknolojisi kullanılmaya başlanmıştır. Femtosaniyelaser doku içinde istenilen derinlik, genişlik ve şekilde kesi oluşturabilen bir cihazdır. FS 200 Femtosaniyelaser bu amaçla geliştirilen en hızlı ve güvenli teknolojidir.
Avantajları
- - Bu cihaz sayesinde daha önce kullanılan mikrokeratom sistemlerinde görülebilen komplikasyonlar neredeyse ortadan kalkmıştır.
- - Femtosaniyelaserle kişinin kırılma kusuruna özel flebler oluşturulabilir.
- - Özellikle hipermetrop ve astigmat tedavisinde sonuçları daha başarılıdır.
- - Femtosaniyelaserfleblerinde kornea biomekaniği daha iyi korunmaktadır.
- - İstenilen kalınlıkta fleb kaldırabildiğinden özellikle kornea kalınlığı sınır değerlerde olan hastalarda Lasik uygulanabilmektedir.
- - Flebarayüzeyi daha pürüzsüz olduğundan Laser tedavisi sonrasında daha az aberasyon (Işık sapması) gelişmektedir.
- - Femtosaniyefleblerinde özellikle ileri yaştaki hastalarda gözlenen göz kuruluğu gelişmesi riski daha azdır.
- - Femtosaniyelaser sistemleri ile fleb oluşturmanın yanısırakornealimplantlar takılabilmekte, keratoplasti (kornea nakli) ve astigmatikkeratotomi işlemleri yapılabilmektedir.
YÜZEY TEDAVİLERİ : (PRK-LASEK-NO TOUCH)
Excimer lazer ile kırılma kusurları tedavisinde LASIK (korneadan fleb kaldırılarak uygulanan yöntem) tüm dünyada standart tedavi olarak uygulanmaktadır. Ancak her hastanın kornea yapısı bu tedavi için uygun olmayabilir. Bu gibi durumlarda yüzey tedavileri tercih edilmelidir. Uygun yöntem seçilerek yapıldığında uzun dönem sonuçları LASIK ile aynı olan bu tedavilerde en büyük dezavantaj iyileşme süresinin uzun olması ve yüksek düzeltmelerde haze adı verilen kornea bulanıklığı oluşabilmesidir. Femtolasik tedavisinin yaygınlaşmasıyla son yıllarda daha az uygulanan yüzey tedavileri günümüzde de özellikle düşük numaraların düzeltilmesinde son derece etkin ve güvenli bir tedavi alternatifidir.
WAVEFRONT TEDAVİSİ
Laser tedavisinde yalnızca hastanın gözlük derecesi esas alınarak bir laser düzeltmesi yapılır. Wavefront tedavisinde ise wavefront cihazı, kornea tabakası, göz merceği ve sinir tabakasında oluşan ışık saçılmalarını ayrıntılı bir şekilde ölçer ve bu ölçüme göre bir tedavi şeması düzenler. Wavefront cihazında hesaplanan tedavi şeması laser cihazına aktarılır ve böylece kişiye özel laser tedavisi yapılmış olur.Wavefront tedavisi , Excimerlaser tedavisi öncesi yapılan ölçümlerde yüksek sıralı aberasyon oranı yüksek bulunan hastalarda tercih edilmesi gereken bir yöntemdir.
KÜÇÜK KESİDEN LENTİKÜL ÇIKARILMASI:
Femtosaniyelaser ile kornea stromasındalentikül oluşturulması ve bunun mekanik yolla çıkarılması yöntemidir. Miyop ve miyop astigmat tedavisinde kullanılabilir. LASIK ile karşılaştırıldığında refraktif sonuçlar benzerdir, kesi daha ufak olduğu için ameliyat sonrası kuru göz daha az görülür. Yüksek astigmat varlığında başarı oranının düşmesi, hipermetrop,hipermetrop astigmat ve mixt astigmat gibi refraktif kusurları tedavi edememesi dezavantajlarıdır.
FAKİK LENS
Kornea yapısı ya da refraksiyon kusurunun derecesi Excimerlaser tedavisine uygun olmayan 20-45 yaş arasındaki kişilerde tercih edilen bir yöntemdir.
Fakik lenslerin ön ya da arka kamaraya takılabilen 2 farklı tipi vardır.
- - İrise fikse edilen
- - Sulcusa yerleşen
Bu lenslerin takılabilmesi için endotelsayısı , ön kamara derinliği gibi kişisel özelliklerin uygun olması gerekir.
REFRAKTİF LENS DEĞİŞİMİ
45 yaşın üzerinde miyop, hipermetrop, astigmat ve presbiyopinin ( Yaşlılığa bağlı yakın odaklama güçlüğü) tedavisinde kullanılan bir yöntemdir. Özellikle son dönemlerde oldukça gelişen Torik( astigmatı düzelten) ve Multifokal ( hem yakın hem uzak görüş sağlayan) lens teknolojilere sayesinde hastalarımıza gözlüksüz bir hayat sunabilmekteyiz.
Refraktif Cerrahi Sık Sorulan Sorular
Laser tedavisi sırasında ve sonrasında ağrı oluşur mu?
Laser tedavileri uyuşturucu özelliğe sahip göz damlaları yardımıyla yapılırlar. Ameliyat sırasında herhangi bir ağrı hissedilmez. Zaten işlem, göz başına ortalama 5 dakika gibi çok kısa bir zamanda gerçekleştiğinden hastalarımızın çoğu ne olduğunu anlamadan operasyon bitmiş oluyor.
Ameliyat sonrası lasik tedavisinde rahatsızlık hissi (batma, yanma, sulanma, bulanık görme) yaklaşık5-6 saat sürer. Bir başka deyişle hastalar bir gün sonra uyandıklarında rahatlıkla günlük aktivitelerini yerine getirebilirler.
Lazer tedavisi öncesi dikkat edilmesi gerekenler?
Sert kontakt lens kullanan hastalarımızın 3 hafta, yumuşak kontakt lens kullananların ise 1 hafta önceden lens kullanımını bırakması gerekir. Ameliyat günü rahat kıyafetler giyilmesi, makyaj yapılmaması, hatta parfüm kullanılmaması önerilir.
Lazer tedavisi güvenli midir?
Excimer lazer tedavisi yaklaşık 25 yıldır tüm dünyada uygulanmaktadır. Bu süreçte bu tedaviyi bırakmamızı gerektirecek kadar ciddi komplikasyonlarla karşılaşılmamıştır. Özellikle son dönemlerde gelişen tetkik cihazlarının yardımıyla, uygun hasta seçimi yapılıp doğru zamanda doğru tedavi uygulanırsa sonuçlar son derece tatminkârdır.
Laser tedavisi sonrası yapılması gerekenler
Tedaviden hemen sonra hastalarımızı rahatlatmak amacıyla antibiyotik ve kortizon içeren 2 göz damlası verilir ve saat başı kullanmaları istenir. Bir gün sonra ilaçların dozları azaltılır ve bu damlalar bir hafta boyunca kullanılır.
1 hafta boyunca denize, havuza girilmemesi ve gözün ovuşturulmaması önemlidir
Teknolojinin sürekli geliştiği bu dönemde daha mükemmel bir tedavi ortaya çıkabilir mi?
Bu soru göz hekimi olarak benim de her zaman kafamı karıştıran ve Excimer lazer olmam için beklememe sebep olan bir soruydu. Ancak şu anda gelinen noktada elde ettiğimiz sonuçlar o kadar tatminkâr ki beklemenin sonu olmadığını ve teknolojiyi bir yerinden yakalamam gerektiğini düşünüp bu tedaviyi 8 yıl önce oldum. Şu anda verdiğim karardan son derece memnunum.
Lazer tedavisinin yapılması, ileride yapılabilecek katarakt ameliyatına engel mi?
Katarakt operasyonu öncesi, kaç numara göz içi merceği takılacağını hesaplamak için biyometri denilen bir ölçüm yapılır. Biyometride kornea kurvaturu(eğimi) önemlidir .Excimerlaser tedavisi kornea kurvaturunu kalıcı olarak değiştirdiğinden bir dönem göz içi mercek hesaplamalarında zorluklar yaşandı. Ancak son 4-5 yıldır geliştirilen yeni formüllerle bu sorun artık aşılmıştır.DolayısylaExcimerlaser tedavisinden sonra katarakt ameliyatı dahil olmak üzere tüm göz ameliyatları güvenle yapılabilir.
Femtosaniye Lasik ile normal Lasik arasında fark var mıdır?
Femtosaniye lazer Excimer lazer tedavisinin en önemli aşaması olan fleb( korneanın üst kısmından kaldırılan doku parçası) oluşturulmasını gerçekleştiren bir yöntemdir. Bunun dışında kornea içi halka uygulamaları ve kerotoplasti (kornea nakli) ameliyatlarında da kullanılabilmektedir. Nobel fizik ödüllü bu laser teknolojisi, saniyenin katrilyonda biri sürede yaptığı kızılötesi atışlarla kornea içinde çok düzgün bir kesi oluşturur. Fleb oluşturulması sırasında standart keratomlarda görülebilen komplikasyonlar bu sistemde neredeyse oluşmaz, dolayısıyla daha güvenli bir yöntemdir. Femtosaniyelaserin kullanıldığı refreaktif cerrahinin standart keratomla yapılan tedavilere göre daha iyi görsel sonuçlar verdiğini bildiren yayınlar vardır.
Sonuç olarak Excimer lazer cerrahisi bir estetik cerrahidir. Yapılması zorunlu bir işlem değildir. Bu nedenle cerrahiye karar verildiği zaman mümkün olan en güvenli yöntemle bu işi gerçekleştrmek gerekir. Femtosaniye lazer ile fleb oluşturulan Excimer lazer tedavisi bugün için en güvenilir yöntemdir.
Laser tedavisi sonrası numaranın geri gelmesi mümkün mü?
Düzeltilen numaranın tamamının geri gelmesi söz konusu değil ancak 100 hastadan 5’inde gözlük kullanmayı gerektirecek numaralar kalabiliyor. Genellikle yüksek numara düzeltmelerinde karşılaşılabilen bu durumda kornea yapısı izin verirse aynı bölgeden tekrar lazer yapmak mümkündür.
Astigmatın tedavisi mümkün mü?
Excimerlaser tedavisi başladığından beri 6 numaraya kadar astigmatın tedavisi mümkündür
Laser sırasında gözümü oynatırsam tedavi başarısız olur mu?
Excimerlaser cihazlarında bulunan eyetracker yani göz takip sistemleri sayesinde gözün en ufak hareketleri tesbit edilerek tedavi doğru bölgeye yönlendirilir. Cihazın takip edemeyeceği bir hareket olduğunda ise tedavi durdurulur. Bu nedenle hastanın uyumsuzluğu nedeniyle sonucun kötü olması mümkün değildir
No touch tedavisi daha yeni ve daha başarılı bir uygulama mı?
No touch ya da transepitelyal PRK adını verdiğimiz tedavi, Excimerlaser uygulamaları başladığından beri var olan ve yüzey ablasyonları grubu içinde yer alan bir tedavidir. Burada yapılan korneanın en dışında bulunan epitel tabakasını bir şekilde ortadan kaldırıp Excimerlaser’i direk uygulamaktır. Epitel kazınarak, alkol yardımıyla ya da bu iş için geliştirilen özel cihazlarla kaldırılabildiği gibi Excimerlaser ile de kaldırılabilir. Yüzey ablasyon grubu içinde yer alan tedavilerin sonuçları, öngörülebilirlik güvenlik , stabilite açısından aynıdır ayrıca yapılan çalışmalarda oluşabilecek komplikasyonlar açısından da arada bir fark bulunmamıştır. Yüzey ablasyonlarrehabilitasyon süreçlerinin uzun olması ve özellikle yüksek numaralarda LASIK ile kıyaslandıklarında refaktif sonuçların daha az öngörülebilir olmaları nedeniyle bügün sadece kornea kalınlığı düşük kişilerde tercih edilmektedir.
Göz Vakfı Hastaneleri Yayın Kurulu tarafından hazırlanmıştır.